Dursunbey’i “Orman Şehri” Yapan Büyük Miras

Balıkesir’in yüzölçümü bakımından geniş ilçelerinden Dursunbey, yıllardır “Orman Şehri” ve “Türkiye’nin kereste başkenti” ifadeleriyle anılıyor. Peki Dursunbey’i ormanla bu kadar özdeşleştiren ne? Haber S olarak Balıkesir Valiliği, Orman Genel Müdürlüğü, Balıkesir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Dursunbey Belediyesi ve Güney Marmara Kalkınma Ajansının resmi verilerini incelediğimizde, bu tanımlamanın arkasında yalnızca geniş orman alanlarının değil, nesillerdir ormana dayanan güçlü bir ekonomik ve sosyal yapının bulunduğu görülüyor.

Balıkesir Valiliği, Dursunbey’in dağlık ve oldukça engebeli bir arazi yapısına sahip olduğunu, ilçe topraklarının büyük bölümünün ormanlarla örtüldüğünü belirtiyor. Valiliğin ilçeye ilişkin resmi tanıtımında Dursunbey’in temel geçim kaynakları arasında doğrudan “orman ve orman ürünleri” gösteriliyor.

Geçmiş yıllarda Güney Marmara Kalkınma Ajansı tarafından yayımlanan resmi bir çalışmada ise Dursunbey’in arazi varlığının yüzde 70,2’sinin orman arazisi olduğu belirtiliyor. Aynı çalışmada ilçenin başlıca geçim kaynağının orman ve orman ürünleri sanayisi olduğu, keresteciliğin en önemli ticari faaliyetlerden biri olarak öne çıktığı ve sektörün nakliyecilik gibi başka iş kollarını da geliştirdiği ifade ediliyor.

İki ayrı Orman İşletme Müdürlüğü dikkat çekiyor

Dursunbey’i Türkiye’deki birçok orman ilçesinden ayıran en önemli özelliklerden biri, ilçede ormancılığın kurumsal olarak da oldukça güçlü bir yapıya sahip olması. Dursunbey Belediyesinin resmi tanıtımında ilçe, “Türkiye’nin kereste başkenti” olarak nitelendiriliyor ve Türkiye’de iki orman işletme müdürlüğü bulunan tek ilçe olduğu belirtiliyor.

Bunlardan Dursunbey Orman İşletme Müdürlüğünün geçmişi 1938 yılına kadar uzanıyor. Orman Genel Müdürlüğünün kayıtlarına göre müdürlük bugün Akdağ, Asarlık, Candere, Civana, Çamlık, Delice, Dursunbey, Gediktepe, Gökçedağ, Kırkoluk ve Yayla olmak üzere 11 Orman İşletme Şefliği ile Tarlabaşı Orman Depo Şefliği üzerinden faaliyetlerini sürdürüyor.

İlçedeki ikinci yapı olan Alaçam Orman İşletme Müdürlüğü ise 1961 yılında Dursunbey Orman İşletme Müdürlüğünden ayrılarak “Değirmeneğrek Örnek Orman İşletme Müdürlüğü” adı altında kuruldu. Kurum daha sonraki yıllarda Alaçam Devlet Orman İşletme Müdürlüğü adını aldı. Böylece Dursunbey’in geniş orman coğrafyası iki ayrı işletme müdürlüğünün faaliyet gösterdiği özel bir ormancılık merkezine dönüştü.

Orman Genel Müdürlüğünün Balıkesir Orman Bölge Müdürlüğü verileri de bölgedeki orman varlığının büyüklüğünü gösteriyor. Kurumun işletme müdürlükleri bazındaki verilerinde Dursunbey Orman İşletme Müdürlüğü sorumluluk sahasında toplam 69 bin 152 hektar, Alaçam Orman İşletme Müdürlüğü sahasında ise 55 bin 929 hektar orman alanı bulunuyor. Bu rakamlar ilçe sınırıyla birebir aynı coğrafi istatistik olarak değerlendirilmemeli; ancak Dursunbey merkezli ormancılık teşkilatının yönettiği alanın büyüklüğünü göstermesi açısından dikkat çekiyor.

Orman ilçenin ekonomisini şekillendirdi

Dursunbey’de orman denildiğinde yalnızca ağaçlarla kaplı dağlar anlaşılmıyor. İlçenin ekonomik geçmişinin önemli bir bölümü kereste, ahşap ve diğer orman ürünlerinin işlenmesi üzerine kurulu. Bu nedenle ormandan elde edilen hammaddenin işlenmesi zamanla Dursunbey’de ayrı bir sanayi kültürünün oluşmasını sağladı.

Güney Marmara Kalkınma Ajansı da Dursunbey’i geçmiş çalışmalarında “ahşap sektörünün merkezi konumundaki” bir ilçe olarak tanımladı. Ajansın desteklediği projelerle ilçedeki mobilya ve kereste endüstrisinin geliştirilmesi, işletmelerin üretim teknolojilerinin yenilenmesi ve sektörde çalışabilecek nitelikli personelin yetiştirilmesi amaçlandı.

Ormandan gelen üretim geleneği bugün Dursunbey Organize Sanayi Bölgesi’ne de taşınmış durumda. Dursunbey Belediyesinin 2026 yılı verilerine göre OSB’de makine ve ekipman, plastik, kablo ve gıda sektörlerinin yanında ağaç ürünleri ile pelet üretimi yapan yatırımlar da bulunuyor. Böylece geçmişte daha çok kerestecilikle özdeşleşen üretim yapısı, orman ürünlerinden daha yüksek katma değer elde edilebilecek sanayi yatırımlarıyla yeni bir döneme giriyor.

Alaçam Dağları’ndan ekonomiye uzanan bir kimlik

Dursunbey’in doğal yapısının merkezinde Alaçam Dağları bulunuyor. Balıkesir Valiliğinin verilerine göre ilçenin en yüksek noktası 1.683 metre rakımlı Alaçam. Yüksekliği, dağlık arazi yapısı ve iklim özellikleri ilçedeki geniş orman dokusunun şekillenmesinde önemli rol oynuyor.

Balıkesir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü de Balıkesir’in orman varlığının önemli bölümünün Dursunbey, Bigadiç, Sındırgı, İvrindi ve Edremit çevresinde toplandığını belirtiyor. İl genelindeki ormanlarda karaçam ve kızılçam başta olmak üzere kayın, gürgen, meşe ve farklı ağaç türleri bulunuyor.

Bu tablo Dursunbey’in neden “Orman Şehri” olarak anıldığının cevabını da ortaya koyuyor. Burada orman yalnızca ilçeyi çevreleyen yeşil örtü değil. Keresteciden nakliyeciye, orman işçisinden sanayiciye kadar geniş bir ekonomik zincirin başlangıç noktası. Ormancılık teşkilatının yaklaşık bir asra yaklaşan kurumsal geçmişi de ilçenin ormanla bağının ne kadar eski olduğunu gösteriyor.

Dursunbey’in “Orman Şehri” kimliği bu nedenle tek bir istatistiğe dayanmıyor. Geçmiş resmi çalışmalarda yüzde 70’in üzerinde gösterilen orman arazi varlığı, iki ayrı orman işletme müdürlüğü, 1938’e uzanan ormancılık teşkilatı, kerestecilik geleneği ve bugün sanayiye taşınan ağaç ürünleri üretimi aynı hikâyenin parçalarını oluşturuyor.

Bir başka ifadeyle Dursunbey’de orman, kentin çevresinde değil; kentin ekonomik ve kültürel hafızasının tam merkezinde bulunuyor. Yıllarca ilçenin geçim kapısını oluşturan ağaç ve kereste sektörü bugün daha modern üretim tesisleriyle dönüşürken, Alaçam’dan ilçenin kırsal mahallelerine uzanan geniş orman coğrafyası Dursunbey’in en güçlü doğal varlığı olmayı sürdürüyor. İşte Dursunbey’in Balıkesir’de “Orman Şehri” denildiğinde akla gelen ilk yerlerden biri olmasının temelinde de bu köklü birliktelik yatıyor.